عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
92
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
الجهم « 36 » سرود : [ از بحر طويل ] 95 وطئنا رياض الزّعفران و أمسكت * علينا البزاة البيض حمر التّدارج 96 و لم تحمها الادغال منّا و إنّما * أبحنا حماها بالكلاب النّوابح 97 و من دالعات ألسنا فكانّها * لحىّ شيوخ خاضبين كواسج « 37 » و اصل در اين وصف ( يا تشبيهى ) كه ميان اين دو شاعر دست بدست شده ، آن معنايى است كه عبدة بن الطبيب « 38 » در وصف گاو نر با اين گفتار بيان كرده است : [ از بحر بسيط ] 98 لسانه عن يسار الشّدق معدول « 39 » تشبيه ديگرى در اين سوره گفتار خداى - عزّ و جلّ - است : أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ « 40 » . خدا ايشان ( آن بسيارى از جنّ و انس ) را به اين معنى وصف نموده كه با چشمهايشان نمىبينند ، و با دلهايشان تعقّل نمىكنند ، پس ايشان را در فروگذاشتن حقّ ، و روگردانيدن از آن به منزله كسى كه نمىشنود و تعقّل نمىكند قرار داده است . شاعر گفته است : 99 اصمّ عمّا ساءه سميع و شاعر ديگرى گفته است : [ از بحر رمل ]
--> ( 36 ) - آن خبر در الاغانى ، ج 10 ، ص 227 ملاحظه شود . ( 37 ) - در نسخه اصل چنين است ، امّا در ديوان ، ص 121 و در الاغانى « لحىّ رجال » ضبط شده است . ( 38 ) - در حاشيه نسخه خطى آمده است كه : « او شاعرى نادرهگوى و از طايفه عبشمس است ، وى شاعرى نغزسرا و نه بسيارگوى است روزگار اسلام را درك كرد ، و مسلمان شد . ( الشّعر و الشعراء ، ج 2 ، ص 612 و الاغانى ، چاپ بيروت ، ج 18 ، ص 378 ) ( 39 ) - در المفضّليّات ، ص 140 تمام آن بيت چنين است : مستقبل الريح يهفو و هو متبرك * لسانه عن شمال الشّدق معدول ( 40 ) - سورة الاعراف ( 7 ) آيهء 179 .